x
Serwis używa ciasteczek (cookies) – plików zapisywanych na dysku, w celu zapamiętywania informacji o korzystaniu z serwisu przez użytkownika (więcej).
Użytkownik zawsze może skonfigurować cookies w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej.
Pomiń menu
Zamek Królewski na Wawelu - STRONA GŁÓWNA
wyszukiwanie zaawansowane
pl en większy rozmiar czcionkiwersja dla słabowidzących
MenuWzgórze Wawelskie - plan

















Zamek Królewski na Wawelu
Państwowe Zbiory Sztuki
31-001 Kraków, Wawel 5

centrala
(12) 422 51 55
e-mail: zamek@wawel.org.pl


informacja turystyczna
tel. (12) 422 51 55
wew. 219
e-mail: informacja@wawel.org.pl


kontakt dla mediów
(12) 422 51 55
wew. 380, 341
e-mail pr@wawel.org.pl


Press room
przejdź na stronę Biuletynu Informacji Publicznej Zamku Królewskiego na Wawelu
przejdź na stronę Esklepu Zamku Wawelskiego
Pobierz...

Zabytki archeologiczne

Zbiór archeologiczny obejmuje 14.000 zespołów i 17.000 zabytków wydzielonych, które są podzielone na 38 kategorii zabytków wydzielonych, w tym:
  • broń (głównie z okresu średniowiecza),
  • ozdoby i części stroju (średniowieczne i nowożytne),
  • naczynia kuchenne i stołowe oraz ceramika użytkowa i budowlana (z okresu średniowiecza i nowożytne),
  • przedmioty codziennego użytku (średniowieczne i nowożytne),
  • monety (starożytne, średniowieczne, nowożytne),
  • zabawki i przedmioty do gier (nowożytne i średniowieczne),
  • dewocjonalia (z okresu nowożytnego).

Zabytki wydzielone

I.  Najstarsze (narzędzia i rdzenie krzemienne) pochodzą z epoki kamienia, paleolitu środkowego (ok. 100 tys. lat przed. Ch.) i górnego (około. 30 tys. lat przed Ch.); kolejne (górnośląsko-małopolskiej kultury łużyckiej) są datowane na czasy wczesnej epoki żelaza (650-400 lat przed Ch.).
 
II. Zbiór monet liczy 1147 egzemplarzy. Najstarsze to monety rzymskie, m.in. z czasów panowania cesarzy Tytusa (39-81 r.) i Konstantyna Wielkiego (280-337 r.); większość pozostałych pochodzi z okresu średniowiecza (od w. XI) i z czasów nowożytnych. Najliczniejsze są monety polskie (Piastów, Jagiellonów, królów elekcyjnych); po kilka wybito w mennicach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego i Polski Odrodzonej. Ilościowo przeważają w tym zespole tzw. boratynki: szelągi koronne i litewskie Jana Kazimierza (około 320 sztuk, część z nich to fałszerstwa). Druga część zbioru, mniej liczna, to monety obce, pochodzące z: Prus (np. denar Albrechta Hohenzollerna z r. 1546), Śląska - (np. obol cieszyński Ferdynanda III), Węgier - Beli III (1172-1196), denar Ludwika Węgierskiego (1326-82), srebrny denar pośmiertny Maksymiliana II (1564-1576O) z r. 1578), Saksonii - srebrny denar Ottona III i Adelajdy 996-1040), Szwecji - szeląg ryski Królowej Krystyny (1632-54), szeląg Gustawa II Adolfa (1611- 1632), Bawarii - np. grosz Karola Alberta z r. 1737, Sardynii - Wiktora Amadeusza II (1666-1732), Szkocji - turner Karola l (1625-1649) oraz Austro-Węgier.
 
III.  Kolekcja ceramicznych płytek posadzkowych liczy około 400 okazów romańskich, całych lub zachowanych fragmentarycznie, wykonanych dwoma technikami: reliefu i inkrustacji,  szkliwione. Do tej pory wydzielono 29 typów ze względu na rodzaj ornamentyki. Pochodzą one z pierwszej ceramicznej posadzki katedry romańskiej, datowanej na czas około r. 1250.
 
IV. Zespół szklanych ampułek liturgicznych (24 sztuki), z w. XVI-XIX.  Wydobyto je w r. 1983 podczas czyszczenia studzienki przy ołtarzu głównym w katedrze.
 
V. Zbiór fajek porcelanowych i glinianych obejmuje około 890 pozycji. Najstarsza fajka gliniana jednorodna, ze znanej manufaktury w Goudzie (Holandia) jest datowana na 1 połowę w. XVII. Pozostałe główki fajek, z w. XVII-XX, to okazy bogato zdobione, z napisami i stemplami fabrycznymi takich ośrodków jak: Gouda, Kolonia (Niemcy), Baňska  Štiavnica i Terezin (Słowacja), Körmöcz (Węgry), Wiedeń (Austria) oraz Rościn i Zborowskie k/Czestochowy (Prusy).
 
VI. Zbiór zabawek, powstałych w w. XIII-XIX, tworzą: miniaturowe przedmioty codziennego użytku (naczynia, trójnóżki, koszyczki, pucharki, miseczki itd.); liczne elementy gier planszowych, takie jak ceramiczne, kamienne i szklane kulki, oraz kostki sześcienne, pionki i astragalusy z kości, używane przy grach hazardowych; skarbonki, grzechotki, a także pisanki; nieliczne instrumenty muzyczne: fujarki, gwizdki i tyrczydełka, wykonane z kości i gliny; mamy też kościane łyżwy i części płóz do sanek.
 
VII.  Zespół dewocjonaliów, datowanych na XVII-XVIII tworzą medaliki, krzyżyki, relikwiarze, pasyjki, paciorki różańców. Najcenniejszymi okazami są metalowy ryngraf oraz krzyż-karawaka. 

Najcenniejsze i unikatowe zabytki z badań archeologicznych:

  • Wisior z kryształu górskiego, w złotej oprawie, w. XI lub XII (znaleziony w r. 1964).
  • Trzy zausznice: złota, w. XI (?)(znaleziona w r. 2000); srebrna, wielkomorawska (?), w. IX/ X (?)(znaleziona w r. 1982); srebrna ze spiralnym oplotem, styl Bijelo Brdo, w. XI, (znaleziona w r. 1968).
  • Okucie pasa w stylu karolińskim, brąz złocony, w. VIII (znalezione w r. 1951).
  • Patena ołowiana z grobu przy kościele B., w. XI (znaleziona w r. 1966).
  • Znaki pielgrzymie: św. Jakuba (?), muszla atlantycka, z kościoła B, w. XI-XIII; św. Stanisława, po 1250 (znalezione w r. 1966).
  • Dwie bulle ołowiane – pieczęcie papieży:  Aleksandra IV (1254-1261); Marcina V (1417-1431).
  • Pierścień (obrączka), złoty, z grobowca przy rotundzie czteroabsydowej, w.  XI (znaleziony w r. 1967).
  • Pierścień Kazimierza Jagiellończyka, złoty, z grobu króla (znaleziony w r. 1973).
  • Dwudukat złoty, w. XVI/XVII (znaleziony w r. 2000).
  • Korobka (pojemnik) na zioła, z kory lipowej, w. XI (znaleziona w r. 1959).
  • Medal z okazji 50 rocznicy panowania cesarza Franciszka Józefa I (znaleziony w r. 1990). Medalion na Święto Wiosny, Wiedeń, 1886 (znaleziony w r. 1966).
  • Oznaka pułkowa, Austro-Węgry, 1871 (znaleziona w r. 1958).

 

Powiększ - Zausznica. Kijów lub Biznacjum, w. XI(?).
Zausznica. Kijów lub Biznacjum, w. XI(?).

ZAUSZNICA tzw. koszyczkowata. Kijów lub Biznacjum, w. XI(?). Złoto, filigran. Znaleziona na dziedzińcu arkadowym zamku w r. 2000.

Powiększ - Znak pielgrzymi św. Stanisława. Kraków, po 1250.
Znak pielgrzymi św. Stanisława. Kraków, po 1250.
ZNAK PIELGRZYMI ŚW. STANISŁAWA. Kraków, po 1250. Dwustronny, wybity w ołowiu, zaopatrzony w cztery uszka; z postacią biskupa, orłami (awers) oraz napisami. Znaleziony przy reliktach rotundy B.
Powiększ - Zausznica srebrna. Wielkie Morawy, w. IX/X (?).
Zausznica srebrna. Wielkie Morawy, w. IX/X (?).
ZAUSZNICA. Wielkie Morawy, w. IX/X (?). Srebro. Znaleziona w pobliżu rotundy przedromańskiej przy katedrze: 
a/ stan zachowania po znalezieniu,
b/ próba rekonstrukcji.
Powiększ - Dwudukat. Antwerpia, 1598-1621.
Dwudukat. Antwerpia, 1598-1621.

DWUDUKAT (dublon). Antwerpia, ok. 1600. Złoto. Z popiersiami arcyksiążęcej pary Alberta i Elżbiety (awers) i tarczą herbową otoczoną Orderem Złotego Runa (rewers). Znaleziony przy wschodniej elewacji pałacu królewskiego w r. 2000.

Powiększ - Płytka posadzkowa. Kraków, około 1250.
Płytka posadzkowa. Kraków, około 1250.

PŁYTKA POSADZKOWA. Kraków, około 1250. Ceramiczna, polewa ołowiana, inkrustacja.

Powiększ - Płytka posadzkowa. Kraków, około 1250.
Płytka posadzkowa. Kraków, około 1250.

PŁYTKA POSADZKOWA. Kraków, około 1250. Ceramiczna, polewa ołowiana, relief.

Powiększ - Krzyżyk karawaka. W. XVII-XVIII.
Krzyżyk karawaka. W. XVII-XVIII.
KRZYŻ-KARAWAKA. W. XVII-XVIII. Metal. Znaleziona z grobie w  prezbiterium kościoła św. Michała na Wawelu.

Magdalena Szewczyk-Wojtasiewicz

strona głównado góry