Wystawy czasowe

W 600. rocznicę bitwy pod Grunwaldem

Wystawa w Zamku Królewskim na Wawelu
15 lipca – 30 września 2010
OSTATNIE DNI ZWIEDZANIA WYSTAWY

poniedziałek 9.30-13.00 wstęp wolny
wtorek-piątek 9.30-17.00
sobota, niedziele i święta 10.00-18.00
bilety: normalny 8 zł, ulgowy 6 zł

Wystawa – zorganizowana w 600. rocznicę zwycięstwa wojsk polsko-litewskich nad Zakonem Krzyżackim na polach Grunwaldu 15 lipca 1410 roku – ukazuje niezwykle istotną dla narodu polskiego tradycję świętowania zwycięstwa pod Grunwaldem i jego kolejnych rocznic. To tutaj, w katedrze krakowskiej zawisły chorągwie zdobyte na Zakonie Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego. Z wawelskiego wzgórza corocznie 15 lipca – w święto Rozesłania Apostołów – na pamiątkę wielkiego zwycięstwa wyruszała procesja do kościoła św. Jadwigi na Stradomiu. Na Wawelu, w marmurowym sarkofagu spoczywają doczesne szczątki króla Władysława Jagiełły. To właśnie w Krakowie, w 1910 roku stanął monumentalny pomnik fundacji Ignacego Jana Paderewskiego upamiętniający 500. rocznicę bitwy.

Wydarzeniem na wystawie jest pokaz – zrekonstruowanego przez wawelskich konserwatorów – kompletu 56 chorągwi krzyżackich wiszących niegdyś przy ołtarzu św. Stanisława, patrona Królestwa, oraz wszystkich zachowanych trofeów zdobytych podczas wojny z Krzyżakami
i rozdanych przez króla kościołom w całej Polsce (Kraków, Gniezno, Sandomierz, Poznań, Nowy Sącz). Na wystawie pokazana jest również diorama Bitwa pod Grunwaldem namalowana przez Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego, która po 100 latach powróciła do Krakowa (pierwotnie wystawiona była w specjalnym pawilonie z okazji 500. rocznicy zwycięstwa grunwaldzkiego).

Na szczególną uwagę zasługuje z pewnością tryptyk z Pławna z ok. 1512 roku (Warszawa, Muzeum Narodowe) stanowiący przypomnienie wyjątkowej roli św. Stanisława w zwycięstwie nad Krzyżakami (relacja Jana Długosza o jego postaci unoszącej się nad polem bitwy). Figura Matki Boskiej, patronki Krzyżaków (Pelplin, Muzeum Diecezjalne), przypomina o ideowych podstawach tego zakonu oraz frazeologii misyjnej wykorzystywanej także przy okazji konfliktów zbrojnych z Polską i Litwą (Warszawa, AGAD).
Jedna z sal wystawowych w całości jest poświęcona tradycji grunwaldzkiej w okresie nowożytnym oraz w XIX stuleciu. Zobaczymy gipsowy odlew sarkofagu Władysława Jagiełły z katedry krakowskiej i renesansowego baldachimu z rekonstrukcją niezachowanych napisów na fryzie.
Osobne miejsce zajmują eksponaty potwierdzające kultywowanie tradycji grunwaldzkiej
w Krakowie aż do rozbiorów Rzeczypospolitej: księgi liturgiczne z wpisami pod datą 15 lipca, przypominającymi o świętowaniu rocznicy zwycięstwa oraz organizowaniu uroczystej procesji
z katedry do kościoła św. Jadwigi na Stradomiu (m.in. Ewangelistarz bpa Piotra Tomickiego z lat 1533-34).
Z zainteresowaniem zwiedzających z pewnością spotka się też sala poświęcona obchodom 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem, której uzupełnieniem są pamiątki z uroczystości zorganizowanych w latach 1902 i 1909.

SALA I
Wystawę otwiera fotograficzna panorama pól grunwaldzkich oraz widoki pomnika upamiętniającego zwycięstwo, ruin kaplicy wzniesionej przez Krzyżaków, głazów pamiątkowych (w miejscu śmierci Ulryka von Jungingena oraz tzw. kamień Jagiełły) i tablic komemoracyjnych.

SALA II
Prezentacji oryginału dzieła Jana Długosza Banderia Prutenorum towarzyszy pokaz kopii tego rękopisu oraz jego edycje drukowane. Tu też znajduje się dokumentacja kolejnych rekonstrukcji chorągwi krzyżackich przeprowadzanych w latach 1900-2009.

SALA III
W renesansowym wykuszu jest prezentowany tryptyk z Pławna z ok. 1512 roku (Warszawa, Muzeum Narodowe) przypominający rolę przypisywaną św. Stanisławowi w zwycięstwie nad Krzyżakami. Obok umieszczono tekst Bogurodzicy – hymnu śpiewanego przez rycerstwo polskie pod Grunwaldem. Pod stropem rekonstrukcje chorągwi krzyżackich, m.in. chorągiew biskupstwa pomezańskiego przysłana z wiadomością o zwycięstwie do Krakowa. Figura Matki Boskiej, patronki Krzyżaków, nawiązuje do ideowych podstaw Zakonu. Środek sali zajmują trofea zdobyte podczas działań wojennych prowadzonych przeciw Zakonowi. Znaczący jest także wizerunek św. Brygidy, która w słynnych objawieniach przepowiedziała klęskę Krzyżaków. Dopełnienie stanowią rękopisy z epoki bądź późniejsze odpisy zawierające relacje o bitwie, a także dyplom tzw. pierwszego pokoju toruńskiego z 1 lutego 1411 roku.

SALA IV
Zgromadzone w tym miejscu eksponaty obrazują tradycję grunwaldzką w czasach nowożytnych oraz w XIX stuleciu – tu znajduje się m.in. gipsowy odlew sarkofagu Władysława Jagiełły i renesansowego baldachimu z rekonstrukcją niezachowanych napisów, które w roku 1524 Zygmunt I kazał umieścić na kracie otaczającej grób jego dziada w katedrze krakowskiej. Obok powiększenie drzeworytu z wizerunkiem króla Władysława Jagiełły trzymającego złamane chorągwie krzyżackie oraz przedstawienie chrztu Litwy. Pokazowi towarzyszą kolejne rekonstrukcje chorągwi krzyżackich. Pozostałe eksponaty ilustrują kultywowanie tradycji grunwaldzkiej w Krakowie aż do rozbiorów Rzeczypospolitej. Są tu też zachowane nieliczne nowożytne przedstawienia bitwy grunwaldzkiej,
a obok, w wydzielonej części sali, obrazy o tej tematyce z okresu zaborów.

SALA V
Sugestywną malarską wizją zwycięstwa nad Krzyżakami jest obraz – diorama Bitwa pod Grunwaldem namalowany przez Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego na krakowskie obchody 500-lecia zwycięstwa. Pozostałe eksponaty przypominają o uroczystościach zorganizowanych w Krakowie w roku 1910. Wyjątkowym eksponatem jest paryski model pomnika Grunwaldzkiego, autorstwa Antoniego Wiwulskiego (fundacji Ignacego Jana Paderewskiego), który w tym roku został odsłonięty w Krakowie, oraz głowa Witolda – fragment oryginalnego monumentu zburzonego przez Niemców w czasie II wojny światowej. Symboliczne zakończenie stanowi dzieło Jana Matejki Hołd pruski.

Miejsce ekspozycji: zachodnie skrzydło Zamku, II piętro
Scenariusz: Krzysztof J. Czyżewski, Agnieszka Janczyk

Publikacje towarzyszące wystawie:

1. Katalog wystawy Na znak świetnego zwycięstwa (2 tomy)
tom I - 12 esejów nt. bitwy, tom II - omówienie obiektów wystawy
cena detal. 120 zł
2. Przewodnik po wystawie Na znak świetnego zwycięstwa (w pol. i ang.)
cena detal. 5 zł
3. Komiks Z Wawelu pod Grunwald - na 600-lecie Bitwy
(prace laureatów konkursu na komiks ogłoszonego przez Wawel)
cena detal. 10 zł
4. Odtworzone Chorągwie grunwaldzkie w Zamku Królewskim na Wawelu
cena detal. 8 zł

a także pocztówki i reprodukcja dioramy "Bitwa pod Grunwaldem"

Publikacje można nabyć przy wejściu na wystawę a także zamówić przez internet: artur.arnold@wawel.org.pl

Wystawa czasowa przedstawiająca nowe dzieła w zbiorach muzeum Zamku Królewskiego na Wawelu.

Od 18 maja br. goście Zamku Królewskiego na Wawelu mogą oglądać ekspozycję kilkudziesięciu dzieł, które drogą zakupów, depozytów i darów w roku 2009 wzbogaciły zbiory Zamku Królewskiego na Wawelu.

Na tegorocznej wystawie nabytków będzie można zobaczyć 53 nowych obiektów. Znaczącą wawelską kolekcję miśnieńskiej porcelany, pochodzącą z pierwszego okresu działalności Królewskiej Manufaktury w Miśni, udało się powiększyć o kolejne znakomite przedmioty, m.in. talerze pochodzące z dwóch najsłynniejszych zespołów naczyń stołowych osiemnastowiecznych: serwisu zw. łabędzim Henryka Brühla (dla przypomnienia: dwa lata temu na wystawie nabytków mogliśmy oglądać – pozyskane w 2007 roku – elementy tego niezwykłego, liczącego prawdopodobnie 3000 części, serwisu: dwa lichtarze, talerz obiadowy i sosjerka) oraz serwisu Aleksandra Sułkowskiego. Nabyto także interesujący zespół naczyń
z serwisu z dekoracją purpurową prezentujący sceny portowe oraz rzadką flaszę z dekoracją kobaltową. Bez wątpienia największym sukcesem był zakup w londyńskim domu aukcyjnym Sotheby’s filiżanki ze spodkiem z serwisu ofiarowanego przez Augusta III królowej Francji Marii Leszczyńskiej. Te niezwykle cenne i piękne obiekty dekorowane są kartuszami
z herbami Burbonów oraz Rzeczypospolitej i Leszczyńskich, a także kunsztownie malowanymi wielobarwnymi scenami pejzażowymi. Poza walorami historycznymi i estetycznymi, o niezwykłej wyjątkowości tych obiektów świadczy fakt, że z wymienionego serwisu dotąd znane były zaledwie trzy inne naczynia, przechowywane w kolekcjach brytyjskich i amerykańskich. W tym roku obchodzimy 300. rocznicę założenia Królewskiej Manufaktury w Miśni – pierwszej manufaktury porcelany w Europie. W zbiorach wawelskich znajduje się – pochodząca stamtąd – licząca się w Europie, kolekcja „białego złota”.
Również pozostałe działy muzeum wzbogaciły swoje zbiory. Pokaźną wawelską kolekcję malarstwa renesansowego powiększyły trzy obrazy włoskie złożone w depozyt Zamku. Od wielu lat Wawel kupuje przedmioty z historycznej kolekcji sapieżyńskiej. Zakup dwóch znakomitych portretów pochodzących od Sapiehów z Krasiczyna uzupełnił zespół polskiego malarstwa wieku dziewiętnastego.
Wyjątkowo interesujący – z racji bogactwa kształtów i dekoracji – jest zakupiony zbiór 18 form kuchennych służących do wypieku bab, pasztetów lub legumin.
Niezwykle ciekawy zbiór fragmentów tkanin, zarówno orientalnych, jak i europejskich, został ofiarowany do działu tkanin, a dział złotnictwa zakupił trzy osiemnastowieczne tłoki pieczętne.

Scenariusz wystawy: Dorota Gabryś
Oprawa plastyczna: Triada Design (Marek Liskiewicz i Marek Suchowiak).

Katalog
Wystawie towarzyszy katalog, obejmujący siedem działów. Każdy zabytek opatrzony został krótkim komentarzem dotyczącym powstania, historii i charakteru dzieła. Edycję zamyka, angielska wersja wstępu i haseł oraz 54 barwnych ilustracji; miękka okładka, format 14,8 x 21, ss. 116, 10 zł.
Projekt okładki: Agnieszka Bartkiewicz; opracowanie graficzne: Danuta Skowron